Қазақстанда маркетплейс сатушыларының салықтары — Kaspi.kz сияқты платформалар арқылы сауда жасағанда ескеру қажет міндетті төлемдер кешені: ҚҚС, корпоративтік табыс салығы, жеке табыс салығы, әлеуметтік және зейнетақы жарналары және басқа міндетті төлемдер. Дұрыс салық режимін таңдау мен операцияларды дұрыс тіркеу таза табысқа және есептік тәуекелдерге тікелей әсер етеді.
Жұмыс қалай жүреді: кім төлейді және салықтық жүктеме неге тәуелді
Салықтық жүктеме сатушының заңды мәртебесіне, таңдалған салық режиміне және ҚҚС төлеуші болып тіркелгеніне байланысты анықталады. Kaspi.kz–тегі негізгі сатушылар формалары: жеке кәсіпкерлер (ЖК/жеке тұлғалар), ТОО және басқа заңды тұлғалар. Шетелдік сатушылар үшін, әдетте, жергілікті тіркеу қажет немесе салық агентін пайдалану мүмкіндігі қарастырылуы тиіс.
- ҚҚС төлеушілер: ҚҚС төлеуші ретінде тіркелген ТОО мен ЖК ҚҚС‑ты 12% мөлшерінде есептеп, декларациялайды. Тауардың бағасы ҚҚС‑пен немесе ҚҚС‑сыз көрсетілуі мүмкін; құжаттарда салықты дұрыс көрсету маңызды.
- Корпоративтік табыс салығы: резидент ТОО және басқа заңды тұлғалар үшін корпоративтік табыс салығының ставкасы — жиі 20% (салықтық табыс = кірістерден заңды шығындар шегерілген сомасы).
- Жеке табыс салығы: жеке тұлғалар мен ЖК‑ға байланысты табыстарға жеке табыс салығы әдетте 10% мөлшерінде алынады, егер басқа жеңілдіктер (арнайы режимдер) қолданылмаса.
- Әлеуметтік және зейнетақы жарналары: жұмыскердің және ЖК‑ның мәртебесіне қарай міндетті әлеуметтік төлемдер мен жинақтық зейнетақы жарналары есептеледі; мөлшерлемелер мен тәртіп Налог кодексі мен әлеуметтік сақтандыру заңнамасына сәйкес болады.
Салықтық жүктемені платформаның комиссиялары (Kaspi сатудан және логистикадан комиссия ұстайды), қайтарым шығындары, логистика шығындары (FBS/FBO) және маркетинг шығындары да әсер етеді. Маркетплейс комиссиялары әдетте сатушының шығындары ретінде есептеліп, құжаттар дұрыс рәсімделген жағдайда салықтық табысты азайтады.
Негізгі салықтар және есептілік: мерзімдер мен қажетті құжаттар
Сатушылардың негізгі есеп және декларациялау міндеттері:
- ҚҚС (12%) — ҚҚС төлеушілер Налог кодексінде белгіленген мерзімдерге сай декларация тапсырып, салықты төлейді. Практикада ҚҚС операциялар нәтижесі бойынша есептеледі; көбінесе бұл айлық декларация болады.
- Корпоративтік табыс салығы — заңды тұлғалар жылдық салық декларациясын дайындайды; жыл ішінде аванс төлемдері талап етілуі мүмкін, сіздің салық категорияңызға байланысты.
- Жеке табыс салығы (10%) — жеке тұлғалар мен ЖК‑ға түсетін табыстар осы ставкаға сай есептеледі, егер арнайы режим қолданылмаса. ЖК мен жеке тұлғаларға арналған басқа міндетті төлемдер мен есептер де бар (әлеуметтік жарна т.б.).
Есептілік мерзімдерін бұзбау үшін құжаттарды уақытылы жинап, Kaspi.kz берген арыз‑шоттар мен актілерді сақтаңыз. Маркетплейс арқылы сатылымдар үшін электрондық құжат айналымы мен платформаның күші бар есептерді көрсететін бейімделген құжаттарды талап етуге болады — олар салықтық есептеулерге негіз болады.
Kaspi.kz сатушысы үшін неге маңызды: тәуекелдер мен салдарлар
Салық талаптарын орындамау немесе құжаттарды дұрыс рәсімдемеу бірнеше тәуекелдер тудырады:
- салықтық жазбаша аудиторлық тексерістер, қосымша салықтық міндеттемелер мен айыппұлдар;
- ҚҚС‑ты немесе шығындарды дәлелдей алмау салдарынан салық базасының артуы;
- Kaspi.kz немесе банктік есепшоттардағы есептердің бұзылуына байланысты транзакцияларды блоктау тәуекелі;
- оңтайлы салық режимін таңдамағандықтан табыстың түпкісіз азаюы.
Сондықтан сатушыларға салық режимін таңдамас бұрын шығындар құрылымын, комиссияларды және қайтарымдардың ықтимал әсерін есептеп шығу ұсынылады. Әсіресе масштабтау кезінде (табағыңыз өскенде) салықтық тіркеуді дұрыстау маңызды.
Есептеу мысалдары және типтік жағдайлар
Төменде қарапайым сценарийлер көрсетілген (сандық мысалдар — түсініктеме үшін):
- Мысал 1 — ЖК, ҚҚС төлеуші: Сату сомасы 100 000 тг (ҚҚС‑пен көрсетілген). ҚҚС құрамы 12% болса, алынған ҚҚС бөлігі есептеліп, сатушы кассадан кірісті, комиссияларды шығын ретінде көрсетеді және таза салықтық табысты анықтайды.
- Мысал 2 — ТОО, корпоративтік салық: ТОО барлық шығындарды рәсімдегеннен кейін таза салықтық пайдасы 1 000 000 тг болса, корпоративтік табыс салығының ставкасы бойынша 20% есептеледі (салықтық тұрақты шегерімдер мен жеңілдіктер ескерілмеген жағдайда).
- Мысал 3 — қайтарымдар: сатып алушы тауарды қайтарды — сатушы қайтару актісін және түзетілген шот‑фактураны рәсімдеп, сол кезеңдегі салық базасын және ҚҚС көрсетілімін түзетеді.
Нақты есептеулер жүргізу үшін салықтық базаны анықтау, платформа комиссияларын және жеткізу/қайтару шығындарын құжаттау қажет. Әдетте маркетплейстің берген есептері (операциялар журналы) мен сіздің банк/касса жазбаларыңыз салыстыру арқылы салыстырылады.
Kaspi.kz сатушыларына практикалық кеңестер
- Салық режимін таңдамас бұрын проекциялар жасаңыз: болжамды айналым, шығындар және персонал мөлшері бойынша әр түрлі режимдер қалай әсер ететінін есептеңіз.
- Барлық комиссиялар мен қызмет көрсету төлемдерін құжаттандырып отырыңыз — олар шығын ретінде танылуы үшін қажетті реквизиттер болуы тиіс.
- Kaspi.kz ұсынатын шот‑ақпараттарды (инвойс, актілер) үнемі салыстырып отырыңыз және олар сіздің ИНН/ЖСН бойынша дұрыс рәсімделгеніне көз жеткізіңіз.
- Қайтарымдар мен түзетулерді уақытылы рәсімдеңіз — салықтық база мен ҚҚС көрсеткішін дұрыс түзету үшін бұл маңызды.
- Есептілікті автоматтандыруға бағытталған шешімдерді (1С, бухгалтерлік жүйелер немесе API интеграциясы) қарастырыңыз — бұл қателіктерді азайтып, аудитке дайындықты жеңілдетеді.
Қорытынды
Kaspi.kz сияқты маркетплейстерде сату салықтық және бухгалтерлік құрылымды талап етеді. Дұрыс салық режимін таңдау, комиссияларды және қайтарымдарды дұрыс құжаттау және есепті автоматтандыру — табыстылықты сақтап, салықтық тәуекелдерді азайтуға көмектеседі. Күрделі жағдайларда салық кеңесшісімен немесе бухгалтермен келісіп алу ұсынылады.
Часто задаваемые вопросы
- Kaspi.kz‑те тауар сатсам, ҚҚС төлеуші ретінде тіркелу керек пе, егер айналым өсіп жатса?
- Налог кодексінде белгіленген шекті айналым асқан жағдайда ҚҚС төлеуші ретінде тіркелу міндетті. Сондай‑ақ, импортталатын ҚҚС‑қа жататын тауарлар болғанда тіркеу талап етілуі мүмкін. Қажет болса, ерікті түрде ҚҚС төлеуші болуға болады — егер бұл бизнестің үшін тиімді болса. Тіркелгеннен кейін сіз ҚҚС‑ты 12% мөлшерінде есептеп, тиісті есептілікті тапсыруға міндеттісіз.
- Kaspi комиссиясын пайда салығы мен ҚҚС есептеуде қалай ескеру қажет?
- Маркетплейстің комиссиясы салықтық табысты анықтауда есептелетін шегерілетін шығындарға кіреді (ТОО үшін — корпоративтік табыс салығын есептеу негізі). Егер комиссия төлемінде ҚҚС көрсетілген болса және бастапқы құжаттар дұрыс рәсімделген болса, сатушы кіріс ҚҚС‑сын шегерім ретінде қабылдай алады. Kaspi құжаттары сіздің ИНН бойынша рәсімделген бе және шот‑фактура барлық талаптарға сай ма — бұлны тексеріңіз.
- Жеке кәсіпкер ретінде Kaspi сатудан түскен табысты қалай көрсету — 10% жеке табыс салығын төлеу керек пе немесе арнайы режимді таңдаған жөн бе?
- Егер ЖК жалпы режимде жұмыс жасаса, табысқа жеке табыс салығы 10% және міндетті әлеуметтік жарналар қолданылады. ЖК арнайы (арнайы салық режимдері) режимдерге өту мүмкіндігі бар, оларда салық тәртібі мен мөлшері өзгереді. Қай режим тиімді екенін анықтау үшін айналым, шығын құрылымы және қызметкерлер саны сияқты факторларды есептеп шығыңыз — режимді ауыстырмас бұрын салықтық есептеулер жүргізу ұсынылады.
- Кіріс ҚҚС‑ын шегеру үшін Kaspi‑ден қандай құжаттар қажет?
- ҚҚС шегерімін алу үшін дұрыс рәсімделген бастапқы құжаттар қажет: шот‑фактура, акт (немесе балама құжат) және келісімшарт, барлығы сіздің ИНН/ЖСН бойынша және Салық кодекс талаптарына сай болуы тиіс. Құжаттар мәміленің мазмұнын, сомасын және ҚҚС есептелген мерзімін растайтын болуы керек. Мұндай құжаттар болмаса, салық инспекциясы шегерімді мойындамауы мүмкін.
- Маркетплейс арқылы сатып алушының тауарды қайтаруы кезінде салықтарды қалай түзету керек?
- Қайтару кезінде кері есеп құжаттарын рәсімдеп, акт пен түзететін шот‑фактураны жасаңыз — бұл салықтық негізді және ҚҚС‑ты азайтуға мүмкіндік береді. Салық есептілігінде тиісті түзетулер көрсетіледі — кірістің және шығыстардың азаюы көрсетіледі. Барлық растайтын құжаттарды сақтаңыз және маркетплейс берген есеппен салыстырып отырыңыз.
